वर्तमान शिक्षा प्रणाली कस्तो बनाउने ?

कुनै पनि विषयबस्तु प्रतिको चेतना वा ज्ञान नै शिक्षा हो । जुनसुकै क्षेत्रको परिवर्तन गर्नुमा र कुनै विषयबस्तुलाई परिवर्तनको पथमार्गमा डोहोर्याउनका लागि सर्वप्रथम शिक्षा (चेतना) हुनुपर्दछ । चेतनाको लहरले एक किसिमको क्रान्ति निम्त्याउँछ त्यसैले वर्तमान शिक्षा प्रणालीलाई हालको जाज्वल्यमान परिस्थितिमा क्रान्तिको निर्णायक बनाउनु आवश्यक छ । यो विषय हरेक शिक्षित ब्यक्तिहरुका लागि निक्कै चासोको विषय हो । यसमा विषेषतः युवावर्ग र संघीय सरकाको ध्यानाकर्षण हुनु जरुरी छ ।

उच्चशिक्षालाई वर्तमान समयमा व्यवहारिक र जवनउपयोगि बनाउनु आवश्यक छ । वर्तमान समयमा उच्चशिक्षा प्राप्त गरेका विद्यार्थीहरुको मूख्य समस्या भनेको बेरोजगारी हुनु हो । आगमि दिनहरुमा उच्चशिक्षा बेरोजगारहरुको फ्याक्ट्री उत्पादन गर्ने माध्यम नभएर यसलाई अति आवश्यक र जीवनउपयोगि बनाउनका लागि नेपालको हरेक तहका सरकारहरुको ध्यानाकर्षण हुनु जरुरी छ । साथै शिक्षा नै राजनीतिको बलियो आधार रहेको हुदाँ माथिल्लो निकायका ब्यक्तिहरु, प्रदेश सरकारले पनि यस विषयमा चासो राख्नु पर्दछ । किनकि माक्र्सवादकै आधारमा भन्ने हो भने, ‘देशको भविष्य र क्रातिको निर्णायक तत्व शिक्षा हो ।’

‘देशमा भएको सामाजिक, आर्थिक, शैक्षिक, भौतिक, राजनीति, कृषि लगायतका विविध क्रान्ति शिक्षाद्वारा नै हुने हुदाँ भोली देशको भविष्य कस्तो बनाउने भन्ने कुरा अबको शिक्षा प्रणालीकै हातको कुरा हो । शिक्षाले देशमा भएका अनैतिक घटना, बिक्रिति र बिसंगती, अराजनीतिक व्यवहारहरुलाई जरैदेखि निर्मुल पारि दुरदराजमा रहेका जनपक्षीय आवाजलाई उजागर गर्दछ । यो जनपक्षीय विषय र मानवजीवनको आधारभूत आवश्यकता मध्येको एउटा महत्वपूर्ण आधार भएको हुदाँ यो विषयलाई हामी सबैले चिन्ताको विषयका रुपमा लिनु जरुरी छ ।

फगत भाषणले व्यवहार परिमार्जित र कुनै पनि कार्यसम्पन्न हुँदैन । व्यवहारमा आमूल परिवर्तन ल्याउन शिक्षा अनिवार्य आवश्यक पर्ने विषय हो । शिक्षित व्यक्तिहरुले नै भोलीको सुनौलो भविष्य रच्ने हुँदा अब भावि सन्ततिमा देशको चौतर्फी विकासका लागि नयाँ आयाम ल्याउन र हरेक क्षेत्रमा आमूल परिवर्तन गर्न अबको राज्य शिक्षित वर्गको मातहतमा हुनुपर्दछ । सोही विषयलाई नहिच्किचाई सहोदर रुपमा परिवर्तन गर्न सक्ने अदम्य आँट र क्षमता अबको शिक्षित युवावर्गमा हुन्छ र हुनुपर्छ । यीनै कुराहरुलाई मनन गरी अबका दिनहरुमा नेपालको शिक्षा प्रणालीलाई क्रान्तिको निर्णायकका रुपमा विकास गर्न युवावर्ग, माथिल्लो निकाय, प्रदेश सरकार, संघीय सरकार र सिङ्गो नेपाल सरकारको मूख्य भूमिका रहन्छ ।

हामीलाई अवगतनै छ विश्वका तमाम क्रान्ति शिक्षाद्वारा उत्पादित क्रान्ति हुन् । देशले विकासको द्रुत गतिमा फड्को मार्नका लागि हरेक क्षेत्रमा क्रान्ति आवश्यक छ । त्यसैले अबको वर्तमान शिक्षा प्रणाली क्रान्तिको निर्णायक बनाउनु जरुरी छ ।